Vietnam Socialistische Republiek Vietnam
Oppervlakte: 330.000 km² (ruim 9 x Nederland)
Hoofdstad: Hanoi
Inwonertal: 84,4 miljoen
Godsdienst: Boeddhisme (invloeden van confucianisme en voorouderverering), katholicisme, protestantisme, Cao Dai
Taal: Vietnamees en ca. vijftig etnische minderhedentalen. Internationale communicatie verloopt in het Engels of Frans.
Nationale feestdagen: 2 september National Day, januari/februari Tet (nieuwjaarsfeest, afhankelijk van maanstand), 30 april Victory Day (1975), 1 mei Dag van de Arbeid
Klimatologische gesteldheid
Zuiden: tropisch moesson-klimaat met twee seizoenen (regentijd mei-november, droge tijd december-april); noorden: subtropisch moesson-klimaat met vier seizoenen (zomer en winter zijn regentijd)

Staatshoofd: President Nguyen Minh Triet
Staatsvorm: Republiek (communistische éénpartijstaat)

Valuta: Dong (VND)

Het huidige Vietnam is ontstaan uit de delen Tonkin (noorden), Annam (midden) en Cochin China (zuiden). Tot 939 vormde Vietnam een provin­cie van China. Ook daarna is de invloed van China aanzienlijk gebleven. Vanaf 1533 zijn Portugese, Spaanse en Franse missionarissen in Vietnam actief geweest. Vietnam trok voorts de aandacht van zeevarende handelsnaties. De VOC opende in 1632 een handelspost in Phu Hien en in 1637 in Hoi An. De Westerse invloed bleef echter vooralsnog beperkt. Hierin kwam verandering in 1867, toen Cochin China door Frankrijk werd gekoloniseerd, gevolgd door Annam en Tonkin in 1883. Nadat Frankrijk opstanden in Tonkin en in midden-Vietnam had neergeslagen werd in 1930 een gewapende verzetsorganisatie opgericht waarin de communisten de overhand hadden en waarvan Ho Chi Minh de leider was. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Vietnam bezet door Japan. Na de overgave van Japan riep Ho Chi Minh op 2 september 1945 de onafhankelijkheid van de Democratische Republiek Vietnam uit. Het Franse bestuur keerde in 1946 terug in Vietnam en na een jarenlang verzet tegen Frankrijk behaalden de Vietnamezen in 1954 een grote overwinning in de slag van Dien Bien Phu. Hierna werd een wapenstilstand gesloten waarbij het land langs de 17e breedtegraad in Noord- en Zuid-Vietnam werd verdeeld in afwachting van vrije verkiezingen. Frankrijk trok zich terug waarna de VS in toenemende mate de regering in Zuid-Vietnam gingen steunen. Nadat de beloofde verkiezingen op de lange baan waren geschoven, de situatie in Zuid-Vietnam gestaag verslechterde en het noorden troepen naar het zuiden zond ter ondersteuning van het daar aanwezige verzet tegen de Zuid-Vietnamese regering, namen vanaf 1965 Amerikaanse troepen aan de gevechten deel. Naar schatting sneuvelden tijdens deze oorlog 1,5 miljoen Vietnamese soldaten, terwijl in het noorden en zuiden resp. 65.000 en 430.000 burgers werden gedood. Aan Amerikaanse kant sneuvelden 58.718 militairen. De oorlog werd beëindigd toen communistische troepen in 1975 Saigon veroverden. Noord- en Zuid-Vietnam werden daarna herenigd met Hanoi als hoofdstad.

In januari 1979 verdreef Vietnam het Rode Khmer bewind van Pol Pot in Cambodja door een militaire actie. De daaropvolgende bezetting gedurende 10 jaar leidde tot een internationaal isolement, los van de relaties met de Sovjet-Unie en Oosteuropese landen. In 1989 trok Vietnam zijn troepen terug uit Cambodja, waarna het tot 1993 duurde voor een nieuwe grondwet van kracht werd.

Steeds groter mannenoverschot in Vietnam

Het mannenoverschot in Vietnam wordt steeds groter. Voor elke 100 meisjes worden nu 112 jongens geboren. Veel Vietnamezen geven de voorkeur aan een zoon en laten daarom vrouwelijke foetussen aborteren.
"Als je zonen hebt en die krijgen kinderen, dan zetten ze de familienaam voort" "Mensen willen jongens. Als ze zwanger zijn van een meisje: abortus. Die mentaliteit moet veranderen."
In Vietnam, waar gezinnen slechts twee kinderen mogen hebben, is de geslachtsratio gestaag gestegen de laatste jaren, van 105 jongens tegenover 100 meisjes in 1999 tot 112:100 dit jaar. In het noordoosten van het land bedraagt de ratio zelfs 120:100.

Volgens een recent rapport van het VN-Bevolkingsfonds (UNFPA) is de geslachtsratio "een betrouwbare indicator van de positie van vrouwen in de samenleving de zogenaamde genderongelijkheid". De situatie in Vietnam wordt deels toegeschreven aan "Confuciaanse waarden" die zonen boven dochters verkiezen. Vietnam is traditioneel een patrilineaire samenleving, waarbij zonen verantwoordelijk zijn voor de zorg voor hun bejaarde ouders, en dochters, die trouwen en het huis verlaten, als outsiders worden beschouwd.
"Als je geen zoon hebt, is het afgelopen met jou, denkt men. Je zal dan geen geluk kennen in je leven".

De regering probeert de geslachtsratio bij te sturen. Volgens de staatsmedia heeft de overheid vorige maand dertigduizend boeken over geslachtsselectie in beslag genomen en zeven websites gesloten die echtparen adviseerden om zonen te krijgen. Artsen werden al met ontslag bedreigd als ze het geslacht van de foetus bekendmaken. Dat is nu al illegaal maar artsen hebben creatieve manieren gevonden om rechtstreekse uitspraken te omzeilen.
Abortus, sinds de jaren 60 legaal in Vietnam, is er goedkoop en makkelijk. Het communistische land heeft een van de hoogste abortuscijfers ter wereld en volgens schattingen heeft elke vrouw gemiddeld twee abortussen in haar leven.

Staatsinrichting: Vietnam is een éénpartijstaat die geen scheiding der machten kent in de Westerse zin van het woord. De Commu­nis­ti­sche Partij van Vietnam (CPV) is de enige toege­stane partij en domineert het politieke leven, mede door een nauwe vervlechting tussen partij, het justitiële en het overheidsapparaat. Alle hoge bestuursfuncties worden in de regel uitgeoefend door partijleden. Het belangrijkste politieke orgaan van de Partij is het 15 personen tellende Politbureau. De leden van het Politbureau worden gekozen uit het Centrale Comit é, dat twee maal per jaar bijeenkomt. De CPV bepaalt op de voornaamste terreinen nog steeds het beleid, dat vervolgens door de regering en/of het parlement wordt uitgewerkt in verdere wet- en regelgeving.

Het Vietnamese rechtssysteem is complex, traag en incompleet door het gebrek aan onafhankelijkheid. De rechterlijke macht is onvoldoende opgeleid, heeft een tekort aan middelen, is corrupt en geniet weinig vertrouwen van de bevolking. Hoewel Vietnam sinds kort investeert in betere wetgeving en versterking van de capaciteit van de rechterlijke macht blijft een democratische rechtsstaat nog verre toekomstmuziek.

Mensenrechten: Door het ontbreken van een scheiding der machten en van controlemechanismen kent Vietnam geen werkelijk onafhankelijk rechtssysteem: de kans op politiek gemotiveerde aantastingen van grondrechten is dan ook groot. De beoordeling van de mensenrechtensituatie in Vietnam wordt overigens belemmerd doordat de autoriteiten geen mensenrechtenorganisaties tot het land toelaten.

Hoewel in de grondwet van 1992 de meeste fundamentele rechten (o.a. vrijheid van meningsuiting, vereniging, godsdienst en beweging) zijn opgenomen, worden in lagere wetgeving en in de praktijk deze fundamentele burger- en politieke rechten van Vietnamese burgers nog steeds in ernstige mate beperkt. Er is geen onafhankelijke pers. Kritiek op de regering en de CPV is slechts binnen nauwe marges en op bepaalde terreinen toegestaan. Websites en internet communicatie zijn onderhevig aan beperkingen en worden door de staat gecontroleerd. Een aantal dissidenten die hun van de partijlijn afwijkende mening via het internet verspreidden is in de afgelopen jaren tot lange gevangenisstraffen veroordeeld.

Vietnam telt zes erkende religieuze bewegingen: de Boeddhistische Sangha, de Katholieke Kerk, twee Protestantse kerken (noord en zuid) de Islam, Hoa Hao en Cao Dai. Goedkeuring is vereist voor het opzetten van religieuze scholen en bij de selectie en benoemingen van religieuze leiders . De houding van de autoriteiten ten aanzien van kerken die niet tot de officieel erkende stromingen behoren wisselt. In enkele gebieden waar deze kerken volgelingen hebben uit etnische minderheden is sprake van zware repressie.

De vrijheid van vereniging en vergadering is eveneens sterk aan wettelijke beperkingen onderhevig. De doodstraf kan in Vietnam worden opgelegd voor 29 misdrijven, waaronder economische en drugsgerelateerde vergrijpen. Marteling en mishandeling komen voor tijdens politieverhoren en in gevangenissen, maar er zijn geen bewijzen dat dit systematisch of wijdverbreid gebeurt. De omstandigheden in de gevangenissen zijn zwaar maar acceptabel in de lokale context. Sommige praktijken, zoals het gebruik van voetboeien als straf, zijn echter in strijd met de minimumregels voor de behandeling van gedetineerden.

Sociale situatie: Vietnam behoort nog wel tot de categorie ‘low income countries’, maar loopt deze achterstand snel in en hoopt in 2010 de status van ‘middle income country’ te verwerven. Mede door de hoge economische groei en speciaal op armoedebestrijding gerichte programma’s is het percentage van de bevolking dat leeft onder de armoedegrens teruggelopen van 28 procent in 2004 naar 20 procent in 2005. De groei van de afgelopen jaren heeft geleid tot grotere welvaart voor delen van de bevolking, met name in en rond de steden en goed toegankelijke delen van het platteland. Het aantal mensen dat zich vlak boven de armoedegrens bevindt is echter nog steeds hoog. Een belangrijk instrument voor armoedebestrijding, de herverdeling van land, is langzamerhand uitgewerkt en de economische groei komt niet automatisch ten goede aan de armste groepen in de samenleving. De nog bestaande armoede is voornamelijk geconcentreerd in moeilijk bereikbare hooglanden, die overwegend door etnische minderheden worden bevolkt, en de potentiële overstromingsgebieden langs de kust en de rivieren. Vanwege het risico van toenemende uitsluiting van kansarmen, vooral etnische minderheden en landloze boeren, tracht de regering deze groepen met speciale programma's nadrukkelijk te bereiken. Traditioneel hecht de Vietnamese overheid aan uitgaven ten behoeve van de sociale sectoren; sociale en economische rechten worden naar verhouding behoorlijk gerespecteerd. De voorzieningen ten behoeve van bijvoorbeeld onderwijs zijn dan ook relatief goed ontwikkeld; ruim 90 procent van de volwassen bevolking kan lezen en schrijven. De levensverwachting is relatief hoog, tussen 67 en 73 jaar, en 90 procent van de bevolking heeft toegang tot eerstelijns gezondheidszorg. De kwaliteit van zowel gezondheidszorg als onderwijs laat echter te wensen over, terwijl de toegankelijkheid wordt beperkt door de heffing van schoolgelden en vergoedingen voor gezondheidsdiensten die niet door iedereen zijn op te brengen. Ook laten de totale uitgaven voor de sociale sectoren de laatste jaren een daling zien van ongeveer een derde van de overheidsuitgaven eind jaren negentig naar iets meer dan 25 procent in 2005.

Ongeveer driekwart van de bevolking van ruim 80 miljoen woont op het platteland, met name in de belangrijke rijstverbouwende streken. Het merendeel (58 procent) van de bevolking is werkzaam in de landbouwsector (incl. visserij en bosbouw). Vietnam is inmiddels de tweede rijstpro­du­cent van de wereld. De overheid voert een actief bevolkingsbeleid, waarbij tot 2003 twee kinderen de norm was. Deson­danks is zo’n 60 procent van de bevolking jonger dan 25 jaar. Deze bevolkingstoename vormt met name voor het onderwijs en de gezondheidszorg een zware belasting. Per jaar treden ruim 1,2 miljoen mensen toe tot de arbeidsmarkt. Met de toename van de bevolking, de welvaart en de internationalisering, dienen zich ook problemen aan rond drugsgebruik en HIV/Aids. De Vietnamese bevolking telt 95 mannen per 100 vrouwen. Bijna dertig procent van de huishoudens heeft een vrouw aan het hoofd, hetgeen mede een gevolg is van interne arbeidsmigratie. Vrouwen en mannen zijn voor de wet gelijk, maar in de praktijk blijft de positie van de vrouw achter bij die van de man. Aan de hand van de Gender Equity Law en de Land Law wordt getracht de rechtspositie van vrouwen te verbeteren.

 Het milieu is in Vietnam de afgelopen jaren hoger op de agenda geplaatst. Dat was ook nodig gezien de sterke terugloop van het bos- en wetlandsareaal sinds de jaren veertig van de vorige eeuw, van 45 naar 25 procent (circa 9 miljoen hectare). Door herstelinspanningen is dit areaal weer toegenomen tot 33 procent, al blijft de diversiteit achteruit gaan. Slechts drie procent van het areaal is formeel beschermd. De bevolkingsomvang, erosie, overstromingen, koffieteelt en de houtverwerkende industrie plaatsen de resterende biodiversiteit onder aanzienlijke druk.

Om verdere verontreiniging van land, oppervlakte- en grondwater te voorkomen wil Vietnam de opslag- en verwerkingsfaciliteiten voor industrieel afval en huisvuil verbeteren. Momenteel wordt slechts de helft van dit afval verantwoord verzameld en opgeslagen. De waterverontreiniging nabij bevolkings- of industrië le centra is aanzienlijk; vervuild afvalwater wordt doorgaans direct op oppervlaktewater geloosd. De afnemende waterkwaliteit vormt een bedreiging voor de volksgezondheid.

Vietnam tracht substantiële energiebesparingen door te voeren in de industrie- en energiesector. Het energieverbruik per capita hoort tot de laagste ter wereld en de helft van de elektrische energie komt van waterkrachtcentrales. Daarnaast veroorzaken verouderde kolengestookte elektriciteitscentrales echter sterke lokale luchtverontreiniging. Ook de groeiende verkeersdrukte draagt bij aan de luchtverontreiniging, terwijl de industriële groei de chemische uitstoot doet toenemen, vooral in Hanoi en Ho Chi Minh Stad. Sinds 2002 wordt overigens alleen nog loodvrije benzine verkocht.

Vietnam heeft zich de afgelopen tien jaar aangesloten bij alle belangrijke internationale milieuverdragen.

Bron: Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Bezienswaardigheden:

Cu Chi & Tay Ninh: Op 35 km buiten Ho Chi Minhstad liggen de bekende Cu Chitunnels. Een gigantisch ondergronds tunnelcomplex dat tijdens de Vietnamoorlog diende als schuilplaats voor de Vietcong. Vroeger waren de smalle gangen enkel toegankelijk voor de tengere Vietnamezen maar tegenwoordig kan men door een voor toeristen verbrede tunnel kruipen. De grote tempel van Cao Dai, op 3 km ten oosten van Tay Ninh, is een veel bezocht pelgrimsoord met tal van voorzieningen voor de dagtoeristen uit Saigon. De ceremonies worden dagelijks meermaals opgeluisterd en zijn het aanschouwen meer dan waard!

Danang heeft een oppervlakte van meer dan 950 km2 en telt meer dan 800.000 inwoners. De belangrijkste attractie is het Cham-museum dat een prachtige collectie terracotta- en zandsteenfiguren uit de 4de tot de 15e eeuw tentoonstelt. Ze geven een goede indruk van de rijke en mysterieuze Cham-beschaving.

De Baai van Halong: Deze baai die aan de Golf van Tonkin ligt, is bezaaid met meer dan 3.000 eilanden die bestaan uit karstgesteente en begroeid zijn met lage struiken. Door jarenlange erosie ontstond dit prachtige landschap van kegelvormige bergen. De meeste eilanden zijn onbewoond en sommige herbergen nog enkele natuurlijke grotten, intussen opengesteld voor het publiek, waaronder Hon Dau, de Luongrot, Bai Tu Long, Toneiland en Bai Tho. De lokale bevolking woont hier in drijvende dorpen en leeft van de visvangst. Een boottocht door de Baai van Halong is een must en het is dan ook niet verwonderlijk dat dit natuurschoon beschermd wordt door de Unesco.

Hanoi: Deze charmante hoofdstad met mooie meren, parken, lanen en pagoden ligt aan de oever van de Song Hong of Rode Rivier. Er hangt nog een vage Franse sfeer in deze stad met haar mooie koloniale en Vietnamese architectuur. Rond het Hoan Kiemmeer zijn de stadsinwoners 's morgens volop in de weer met hun ochtendoefeningen, een interessant schouwspel! De bekendste bezienswaardigheden van Hanoi zijn het mausoleum van Ho Chi Minh en zijn voormalige residentie, de Tempel van de Literatuur, de Eénpilaarpagode en de Ngoc Sontempel. Ondanks de verkeersdrukte - de vele fietsers zijn ondertussen vervangen door de meer luidruchtige motorfietsen - is het aangenaam rondslenteren in het oude centrum van de stad waar zich ook het bekende zijdestraatje bevindt.

Hoa Lu: Deze oude keizersstad ligt ten zuidwesten van Hanoi, in een karstlandschap dat de Droge Halongbaai wordt genoemd. De bergachtige omgeving vormde een natuurlijke bescherming voor de Vietnamese hoofdstad in de 10de eeuw. Op de archeologische site bevinden zich de tempels van de dynastieën Dinh en Le, de stichters van het eengemaakte Vietnam.

Ho Chi Minhstad (Saigon): Het bruisende Ho Chi Minhstad, het voormalige Saigon, heeft een rijk architecturaal aanbod. Hier zijn de snelle veranderingen die de Vietnamese samenleving ondergaat het beste zichtbaar. Het meest opvallende is haar kosmopolitische en dynamische karakter. Het tijdperk van de trendy bars, mobiele telefoons, internetcafés en moderne gebouwen is hier duidelijk aangebroken. De belangrijkste bezienswaardigheid van de stad is het koloniale centrum met de opera, de kathedraal, het postkantoor en het Reünificatiepaleis. In de Chinese wijk Cholon kunt u op de Binh Taymarkt de lokale sfeer opsnuiven. Ook de oudste pagode van de stad, de Giac Lam, bevindt zich in dit stadsgedeelte.

Hoi An & My Son: Hoi An is een sfeervol stadje aan de oever van de rivier Thu Bon. Deze havenstad is net een openluchtmuseum, integraal als werelderfgoed benoemd. Gewoon door de stad slenteren geeft al het gevoel in de tijd te reizen, maar vooral de overdekte Japanse brug, de Chinese tempel en de oude koopmanshuizen zijn het vermelden waard. De authentieke huizen zijn nu ingericht als naaiateliers waar in een mum van tijd uw bestelling op maat wordt gemaakt.
Recent worden ook de witte zandstranden van Hoi An als toeristische vakantiebestemming ontwikkeld, met een groeiend aantal prachtige strandhotels. Kortom, Hoi An biedt dé ideale combinatie van cultuur en strand. De archeologische site van My Son, eveneens werelderfgoed van de Unesco, is gelegen op 40 km van Hoi An. Tot de 12de eeuw bevond zich hier de religieuze hoofdstad van het koninkrijk Champa met zijn Indiase invloeden.

Hué is een sfeervolle, artistieke stad met een rijk verleden. Deze oude keizerlijke stad ligt in een prachtig landschap aan de oevers van de Parfumrivier. Een boottocht op deze rivier is een prima gelegenheid om het leven op het water van dichtbij mee te maken en om een bezoek te brengen aan de Thien Mupagode. Een eindje van de rivier af zijn er verschillende graftombes van de keizers van de Nguyen-dynastie terug te vinden, zoals die van de keizers Khai Dinh en Tu Duc. In de stad zelf kan de citadel worden bezichtigd, een koninklijk paleis geïnspireerd op de Verboden Stad in Peking (China).

De Mekongdelta: Door de vele vertakkingen van de Mekongrivier is de delta een zeer vruchtbare streek met een hartelijke bevolking die op en langs het water leeft. Per boot of sampan vaart u langs de vele kleine eilandjes met tropische plantages. Op de drijvende markten bieden de verkopers dan ook vooral verse producten aan, zoals rijst, sesam, aardappelen, kokos en tabak.

Sapa: De Franse aanwezigheid gedurende de jaren 1930 is nog steeds merkbaar in enkele koloniale villa's, maar de meeste bezoekers komen om heel andere beweegredenen hiernaartoe. De hoogste berg van Vietnam, de Fransipan (3.143 m), en zijn mooie omgeving met o.a. de bergdorpen Ta Pinh, Ta Van en Lao Chai vormen de woonplaats van vele etnische minderheden zoals de Zwarte Hmong en de Rode Zao. Zij leven en wonen nog steeds volgens hun eigen gebruiken. De dagelijkse markt in Sapa trekt ook talrijke authentieke bergstammen aan. Een ware lust voor het oog!

Phan Thiet: Gelegen op 200 km van Saigon, aan de idyllische zandstranden van de Zuid-Chinese Zee. De strandhotels liggen op enkele kilometers van het stadje, aan het strand van Mui Ne. Daar bevinden zich ook enkele zeer goede restaurants en winkels. De lokale visspecialiteiten zijn een aanrader. De spectaculaire duinen in de nabije omgeving zijn ook zeker een bezoekje waard.